To jest blog o sztuce i okazjach na zagranicznych aukcjach. Ostatnio w samym „art do kupienia” bywa chudo, ale jak na rynek wpadają świadectwa polskiej historii w takim zagęszczeniu, to… no nie da się przejść obojętnie.
W amerykańskim domu aukcyjnym NJ Antiques (Rochelle Park, New Jersey) startuje katalog „Historical Documents, and Militaria Items” – aukcja online, start 30 stycznia 2026 o 11:00 (EST).
I teraz najlepsze: to nie jest „kilka autografów”. To wygląda jak mały dział muzealny – Kościuszko w paczkach, korespondencja królów, listy Sobieskiego, Marysieńki, dokument Henryka Walezego z zachowaną pieczęcią… oraz rzecz, która mnie rozwaliła na łopatki:
Największy hit: odręczny manuskrypt Alexandre’a Dumasa o Polsce (LOT 0069)
W katalogu jest oryginalny, ręcznie pisany manuskrypt Dumasa père pt. Encore un mot sur la Pologne („Jeszcze jedno słowo o Polsce”) – tekst polityczno-historyczny, pisany po francusku, wyraźnie „za sprawą polską” po rozbiorach. Opis podkreśla, że to nie kopia, tylko roboczy autorski draft; w dodatku zachowany w późniejszej oprawie skórzanej. To jest poziom „gabloty, nie segregatora”.
Kościuszko: nie jeden lot, tylko cały blok (LOT 0074–0092 + perełki)
Najmocniejsze: „Kosciuszko Proclamation, 1794 (Signed & Sealed)” – rękopiśmienny dokument z maja 1794, podpisany „T. Kociuszko” i z okrągłą pieczęcią z patriotycznym mottem („Liberty, Unity, and Independence” w opisie).
Do tego dochodzą pozycje pokazujące jego „codzienność finansową” – np. weksel/bill of exchange z 1802 r. dotyczący rozliczeń na trasie Nowy Jork–Amsterdam (świetny detal, bo pokazuje sieć powiązań i realny obrót pieniądza).
A na stronie katalogu widać, że sam pakiet kościuszkowski ciągnie się seriami (0074–0092) – czyli można budować mini-zbiór tematyczny.
Jan III Sobieski i Marysieńka: królewska korespondencja (i to „z obiegu”)
Jan III Sobieski – list królewski z Warszawy, 7 stycznia 1681, po włosku, w opisie adresowany do Marchese Andrea Santacroce (Rzym), z zachowanym formatem składania i śladami pieczęci.
Maria Kazimiera „Marysieńka” – list z 1682 r., również do Monsignor Andrea Santacroce, podpisany „Maria Casimira Regina”, z panelem adresowym i resztką odcisku pieczęci. Opis podkreśla wymiar dyplomatyczny relacji dworu polskiego z Watykanem tuż przed 1683 r.
Takie rzeczy najbardziej mnie jarają: nie tylko „autograf”, ale fizyczny ślad obiegu dyplomatycznego (adres, zgięcia, pieczęć).
„Royal Poland”: Walezy z pieczęcią + Stanisław August z „Varsavia”
Z pozycji „nie wierzę, że to jest na aukcji”:
- Henryk III / Henryk Walezy – dokument z 1577 r. wystawiony w imieniu „Króla Francji i Polski”, z zachowaną pieczęcią wiszącą na jedwabnych sznurach (opis wyraźnie to zaznacza).
- Stanisław August Poniatowski – list z 1769 r. z Warszawy („Varsavia”), podpisany „Stanislav Augusto Rèx”.
A na stronie katalogu widać też cały ciąg innych pozycji „royal” (August II, August III, Zygmunt III itd.) – wygląda to jak osobny dział.
XX wiek: Prymas, prezydent II RP, AK, Paderewski (i Hoover!)
Dla równowagi – dużo poloników z XX wieku:
- kard. Stefan Wyszyński – para podpisanych listów (Boże Narodzenie 1969 i 3 sierpnia 1970), na papierze urzędowym z herbem.
- Ignacy Mościcki – karta z autografem + zdjęcie podpisane (zestaw).
- gen. Tadeusz „Bór” Komorowski – maszynopis polityczny + karykatura z 1946 r. (mocny klimat „emigracja/zimna wojna”).
- Ignacy Jan Paderewski – list z 1937 r. (Morges, Szwajcaria) + w katalogu jest też korespondencja „okołopaderewska”.
- Herbert Hoover → Paderewski (1921, NYC) – Hoover prosi Paderewskiego o wsparcie działań pomocowych dla dzieci w Polsce. To jest absolutnie piękny „most” polsko-amerykański w jednym arkuszu papieru.
- Wśród tych dokumentów znalazł się również mistrz Totolotka i „pogromca bezpieki”, tuman, który został polskim prezydentem – Bolek.
