Nikifor na 11 listopada: cztery prace w szwajcarskim Auktionshaus Zofingen i ich ocena od Bogdana Karskiego.
Dziś święto narodowe i jak nie jesteście na Marszu Niepodległości to jesteście usprawiedliwieni tylko jak jesteście w szpitalu na SOR albo w Miami na plaży.
Skoro jest święto to wrzucam prace naszego skarbu narodowego – Nikifora.
Tu do kupienia aż 4 prace pochodzące pewnie z jednej kolekcji i kupione dawno w Galerii w Zurychu.
Jeśli chcecie potwierdzenia autentyczności możecie napisać do Pana Bogdana Karskiego. Bardzo fajny człowiek, który chętnie odpisuje i dzieli się swoją wiedzą. polecam też jego bloga – https://www.naiveart.pl/
Dostałem taką odpowiedź, którą w całości publikuję poniżej.
To jest jeden z lepszych postów. Jakośc i szybkość odpowiedzi wbiła mnie w ziemię. Niesamowicie podziwiam i szanuję takich ludzi i dzięki sztuce mogę ich poznać.
List od Bogdana Karskiego
Szanowny Panie,
Dziękuję za miłe słowa nt mojej strony internetowej. Strona funkcjonuje na zasadzie statycznej informacji o zjawisku jakim niewątpliwie był Nikifor z Krynicy a zwłaszcza problemów wokół jego twórczości w odniesieniu do „kontynuatorów” jego sztuki. Informacje zawarte na stronie mają charakter sygnalny – rzeczywistość jest bardziej złożona.
Przesłane do oceny obrazy z aukcji w Zurychu;
Chorągiew kościelna (lot 3045)
Ad1/ Jest to tzw feretron czyli chorągiew kościelna. Obraz jest oryginalny autorstwa Nikifora z Krynicy. Jedyna nieco nietypowa sprawa to rodzaj podobrazia, średniej grubości papier, być może ze szkolnej teczki rysunkowej oraz dość spory format.
Zwyczajowo feretrony są nieco mniejsze i spotykane są na podobraziu z dawnej kalki technicznej, przypominającej rodzaj pergaminu. Materiał ten jest kruchy a w miejscach zagięcia często pęka i odpada. Może to być przyczyna dla której stosunkowo niewiele obrazów tej serii tematycznej przetrwało do naszych czasów.
Obraz został wykonany w typowej dla czasu powstania i rodzaju obrazu technice kolorowej kredki na bazie szkicu ołówkiem. Na rewersie dzieła artysta pozostawił odcisk jednej ze swoich pieczęci autorskich w typie „Nikifor biskupem” – jednej z trzech podobnych a konkretnie w typie, gdzie litery napisów w otoku pieczęci nie posiadają ozdobnych „szeryfów”.
Ponadto na rewersie znajduje się odręczna linijka podpisu autorskiego zapisana fonetycznie przez Nikifora anlfabetę – domyślnie można sądzić, że jest to wizerunek św Mikołaja. Obraz należy przypisać do schyłkowego okresu twórczości Nikifora lat około 1960 roku.
Wspomnienia z wyjazdu w Tatry (lot 3043)
Ad2/ Bardzo ciekawy obraz autorstwa Nikifora z Krynicy. Obraz w technice kolorowej kredki na bazie szkicu ołówkiem. Dzieło przedstawia rozwinięty pejzaż wysokogórski a u podnóża scenę z powitania (Nikifora?) odwiedzającego to miejsce. Dalszym tłem dla tej sceny jest pasmo lasu reglowego przed szczytami Tatr(?). Obraz w ciemnej tonacji – zapewne wykonany pochmurnego dnia.
Istotę tematyczną obrazu wyjaśnia rewers dzieła. U góry mamy zapis „Wspomnienia z wycieczki w Tatry” cyfrę w kółeczku 115 oraz rozmiar pracy. Poniżej znajduje się cena zapisana ręką Nikifora oraz pieczątka Urzędu Celnego w Muszynie.
Górny zapisy i cyfrę wykonał M. Włosiński prawny opiekun Nikifora w latach 60 tych XX wieku – w tym okresie powstał ten obraz. Natomiast pieczątka urzędowa zaświadcza, że przedmiot (obraz) był wywożony za granicę. W czasie opieki nad Nikiforem Pan M. Włosiński pełnił czasem rolę kierowcy artysty i często odbywał z nim wycieczki samochodowe.
Oficer i żołnierz w Rosycie (lot 3044)
Ad3/ Kolejne dzieło w technice kolorowej kredki na bazie szkicu ołówkiem w wykonaniu Nikifora z Krynicy. Tematycznie dzieło fantazyjne być może na bazie fotografii, sceny filmowej lub teatralnej.
Przedstawia dwóch żołnierzy w historycznych mundurach w różnej randze. Postać z lewej wygląda na oficera (przepasany szarfą i z medalami) natomiast postać z prawej na kogoś wyższej szarży (generał?) w pikielhaubie (!) i szeregiem odznaczeń na piersi. Różne kolory mundurów mogą sugerować różne rodzaje broni. Obaj oficerowie przedstawieni są na tle budynku mogącego być budynkiem koszar.
Rewers wskazuje na rodzaj materiału podobrazia – prawdopodobnie makulatury opakowania, koperty po papierze fotograficznym (wspomniany wyżej Pan M. Włosiński był fotografem uzdrowiskowym). Dalej na rewersie odnajdujemy cenę zapisaną ręką Nikifora oraz odcisk jednej z wielu pieczęci autorskich artysty w typie „Okrągła I”. Dzieło podobnie należy przypisać do schyłkowego okresy twórczości Nikifora lat 60 tych XX wieku.
Tuchów (lot 3042)
Ad4/ Klasyk pejzażu miejskiego w wykonaniu Nikifora z Krynicy. Klasyk w sensie kompozycji uliczki uciekającej w perspektywie z dwoma pierzejami kamieniczek po jej bokach. Dla podkreślenia perspektywy linearnej Nikifora „sadzi” przed kamieniczkami szeregi drzew symboli. Kompozycji dopełnia dominanta bryły kościoła zamykająca w perspektywie uliczkę. Całość na tle sądeckich pagórków pokrytych w części rombami lasów (wynalazek Nikifora).
W tym przypadku zapis linijki podpisu autorskiego pozwala zidentyfikować miejscowość – chodzi o miasto Tuchów. Kolorystycznie obraz ładnie opracowany z pełnym wyczuciem wartości perspektywy kolorystycznej mimo trudnej techniki kolorowej kredki na bazie szkicu ołówkiem.
Rewers obrazu ciekawy za sprawą ilości odcisków pieczęci autorskich Nikifora – artysta musiał być bardzo zadowolony ze swojego dzieła pozostawiając aż trzy odciski pieczęci autorskiej w typie „Okrągła I”. Również ręką Nikifora została zapisana cena za dzieło. Obraz pochodzi z lat 60 tych XX wieku.
Wszystkie cztery razem
Wszystkie powyższe dzieła Nikifora z Krynicy nie są dziełami wybitnymi. Są reprezentatywne dla schyłkowego okresu twórczości lat około 1960 roku i po tej dacie. W tamtych latach stanowiły pożądany przedmiot zakupu przez kuracjuszy krynickiego zdroju pełniąc funkcje wręcz tradycyjnej pamiątki z pobytu.
Pozdrawiam serdecznie,
Bogdan KarskiPS Użyte nazwy typów pieczęci autorskich Nikifora są mojego autorstwa i nie stanowią żadnej oficjalnej nomenklatury, stanowiąc tylko pomoc w ich odróżnieniu.
Dane z aukcji i koszt na gotowo
Wszystkie cztery prace wystawia Auktionshaus Zofingen ze Szwajcarii na aukcji „Herbstauktion 2026”. To jej czwarty, ostatni dzień: sobota 28 listopada 2026, start o 9:00. Loty od 3042 do 3045 dom planuje na około 14:03–14:05. Szwajcaria i Polska mają wtedy ten sam czas, więc to także godziny polskie.
Każda praca jest na papierze i oprawiona w ramę. Daty powstania dom nie podaje przy żadnej. Przy trzech pracach dom wymienia nalepkę Galerie für naive Kunst Bruno Bischofberger z Zurychu na odwrociu i prywatną kolekcję w Szwajcarii. Przy „Tuchowie” pochodzenia nie podaje.
Estymacja w Zofingen to jedna kwota, a cena wywoławcza jest według warunków domu o około 20% niższa. Liczę od ceny wywoławczej.
Opłata aukcyjna to 23%, do tego szwajcarski VAT 8,1% od opłaty. Dom zwraca ten VAT po wywozie tylko wtedy, gdy na rachunku przekracza 80 CHF, a przy tych kwotach nie przekroczy nawet za wszystkie cztery prace. Wysyłkę dom liczy według kosztów, bez stawki, więc na transport z ubezpieczeniem liczę 4%. Szwajcaria jest poza UE, więc dochodzi 8% VAT-u importowego.
Lot 3044. „Oficer i żołnierz w Rosycie”. Kredka i ołówek na papierze, 17,5 × 24,5 cm (wymiar arkusza). Na dole pośrodku napis z nazwą Rosyta, na odwrociu stempel artysty. Estymacja 1 200 CHF, cena wywoławcza 960 CHF.
Cena wywoławcza 960 CHF
+ opłata aukcyjna 23% = 1 180,80 CHF
+ VAT 8,1% od opłaty = 1 198,68 CHF
+ transport z ubezpieczeniem 4% = 1 246,63 CHF
+ VAT importowy 8% = 1 346,36 CHF
= 1 346,36 CHF × kurs NBP 4,7795 (tabela z 30.10.2026)
Razem około 6 435 PLN na gotowo.
Lot 3043. „Wspomnienia z wyjazdu w Tatry”. Kredka i ołówek na papierze, 17,5 × 22,5 cm. Tytuł na odwrociu. Estymacja 1 200 CHF, cena wywoławcza 960 CHF, więc na gotowo wychodzi tyle samo: około 6 435 PLN.
Lot 3045. „Chorągiew kościelna”. Kolorowa kreda i ołówek na papierze, 16 × 10,5 cm. Na odwrociu stempel artysty i napis „NASWIETY NIRIJOKA”. Estymacja 1 200 CHF, cena wywoławcza 960 CHF, na gotowo także około 6 435 PLN.
Lot 3042. „Tuchów”. Kolorowa kreda, 16,7 × 22,8 cm. Na dole tytuł i słabo czytelny napis „TUCHOW MIASTO ROSYTA POLSELO”, na odwrociu stempel artysty. Górna krawędź jest nierówna, według domu pewnie celowo. Estymacja 1 400 CHF, cena wywoławcza 1 120 CHF.
Cena wywoławcza 1 120 CHF
+ opłata aukcyjna 23% = 1 377,60 CHF
+ VAT 8,1% od opłaty = 1 398,47 CHF
+ transport z ubezpieczeniem 4% = 1 454,41 CHF
+ VAT importowy 8% = 1 570,76 CHF
= 1 570,76 CHF × kurs NBP 4,7795 (tabela z 30.10.2026)
Razem około 7 507 PLN na gotowo.
Za wszystkie cztery od cen wywoławczych wychodzi razem około 26 812 PLN.
Dom sprzedaje prace w stanie obecnym i wyklucza zwroty, więc przed licytacją poprosiłbym o raport stanu.
Liczę od cen wywoławczych i na sztywnych założeniach, a młotek pewnie stanie wyżej. Swoje kwoty wstawisz w kalkulatorze.
Fot. Auktionshaus Zofingen / Drouot
Link do aukcji: lot 3044, Oficer i żołnierz w Rosycie
Link do aukcji: lot 3043, Wspomnienia z wyjazdu w Tatry
Link do aukcji: lot 3045, Chorągiew kościelna
